De Twijn; flexibele werkplekken

Op De Twijn maakt het niet meer uit waar je gaat zitten

Overstappen op een nieuw onderwijssysteem is knap ingewikkeld. Binnen Leerroute 1 in het speciaal onderwijs (voorheen mytylschool) is het een klus die jaren voorbereiding en denkwerk vraagt. De Twijn in Zwolle is zo'n school. Marjolein de Graaf (teamleider), Joke Lorist (leerkracht) en Denise Hoekstra (ergotherapeut) hebben in innig overleg met Roland Ouwejan van Maatwerk handen en voeten gegeven aan die ene grote wens: zoveel mogelijk zelfstandigheid voor de leerlingen van De Twijn.

'Zelf werken is altijd het uitgangspunt geweest bij het inrichten van de ruimte.' Aan het woord is Joke Lorist, leerkracht op De Twijn. 'Vroeger werkten kinderen in het eigen groepslokaal aan hun eigen tafel. Ze maakten werk dat ze van ons hadden opgekregen en zaten aan een tafel die speciaal voor hen op maat was gemaakt. Nu zijn we overgegaan naar een situatie die kinderen de kans biedt écht zelfstandig te zijn. Een aantal jaren geleden zijn we al begonnen met onderzoeken op welke manier de omgeving moest worden aangepast om die zelfstandigheid mogelijk te maken. Met behulp van Maatwerk lukte het.'

Die situatie die Joke Lorist beschrijft uit het verleden – opgegeven werk op een eigen plek – lijkt al behoorlijk ideaal,  maar het kon dus beter. 'In de nieuwe situatie maken we goed gebruik van de beschikbare ruimte en konden we beginnen met groepsdoorbroken werken. Elk kind kan nu bij elk vak op het eigen niveau werken, in zogenoemde niveaugroepvakken. Na een groepsinstructie gaan de kinderen zelf naar een plek waar ze kunnen werken. Dat kan de eigen plek zijn, maar het kan ook een andere, flexibele werkplek zijn. Het meubilair dat daar staat kunnen de kinderen dan zelf op maat instellen.'

Joke Lorist en teamleider Marjolein de Graaf bespreken vol enthousiasme deze nieuwe manier van werken, die leerlingen de kans biedt helemaal zelf voor een plek te kiezen. Het is dan ook een enorme verandering, met een lijst van voordelen. Allereerst krijgt elke leerling op deze manier de kans om 'zelf' ergens te gaan zitten; hij kan zich daarmee letterlijk en figuurlijk een plek kiezen. Dat vergroot het gevoel van zelfstandigheid en eigenwaarde; de leerlingen worden zich ervan bewust dat ze in staat zijn tot het maken van een keuze.  Daarnaast is het door deze benadering ineens mogelijk geworden om de leerlingen per vak op hun eigen niveau te onderwijzen. In de oude situatie kregen ze standaardstof aangeboden, die ze klassikaal verwerkten, aan hun eigen tafel. De snellere leerlingen kregen aansluitend extra werk, of verdiepingsmateriaal. Daar zijn we nu helemaal van af, de kinderen werken van begin af aan op hun eigen niveau. Tenslotte kan de beschikbare ruimte veel beter gebruikt worden dan eerst en zorgt de nieuwe werkwijze voor meer rust in de lokalen.

De inrichting van de flexibele werkplekken vroeg – omdat ieder kind een eigen maat heeft – vooral verstelbare stoelen en tafels. 'En niet zomaar verstelbaar, maar verstelbaar door deze kinderen, met hun fysieke beperkingen, gebrek aan spierkracht bijvoorbeeld', zegt teamleider Marjolein de Graaf. 'We hadden een lijst met wensen ten aanzien van het ontwerp en Maatwerk vertaalde die wensen in een prototype. Dat was de eerste stap. In de proeftijd, die vervolgens twee maanden duurde, hebben we de meubels dagelijks in de praktijk gebruikt. Er lag een lijst bij en iedereen die met de stoel werkte, noteerde zijn bevindingen. Met die lijst erbij zijn we toen weer met Maatwerk om tafel gegaan. Maatwerk heeft echt geweldig meegedacht. Naar aanleiding van onze opmerkingen is alles weer helemaal aangepast. Het was een heel gepuzzel om het goed te krijgen.'

Joke Lorist: 'Het is een veeleisend traject. De bediening van de stoel en de tafel is nu bijvoorbeeld electrisch geworden. Dat is reuze makkelijk voor kinderen met verminderde spierkracht, want die kunnen een zwengel of gasveer niet goed bedienen. Maar tegelijkertijd heeft zo'n elektrisch systeem een nadeel, want het mag niet zo zijn dat een tafel of stoel doorgaat met bewegen als er bijvoorbeeld een hand klem zit. Daarom heeft Maatwerk er een beveiliging in aangebracht, net zoals die bijvoorbeeld bij autoramen gebruikt wordt. Als de knop verkeerd bediend wordt, te ruw misschien, of als er iets klem zit, dan blokkeert het systeem. Het klinkt heel logisch, maar toch gaat er veel denkwerk aan vooraf. Maatwerk heeft ons daar heel mooi bij geholpen.'